شهیدان راه فضیلت - استاد حدیثدانان ابوالحسن علی بن محمد بن ابراهیم بن ابان ، رازی کلینی

استاد حدیثدانان ا بوالحسن علی بن محمد بن ابراهیم بن ابان ، رازی کلینی

وی مشهور به «علان » است و دائی ثقه الاسلام کلینی معروف ، و استاد روایت و حدیث وی ، و از او بدون واسطه رواdت بسیار آورده است . او یکی از چند راوی عظیم الشأنی است که از طریقشان از سهل بن زیاد نقل حدیث می شود . نجاشی [1] می گوید : وی راوی کاملا مورد اعتمادی است ... در راه مکه به قتل رسید . از صاحب الزمان (ع) برای رفتن به حج اجازه خواسته بود دستور رسید که امسال را دست از آن بدار . اما او به آن عمل نکرد .

یادنامه اش در کتاب های «خلاصه» [2] ، «نقد الرجال» [3] ، «تخلیص الاقوال» [4] ، «منهج المقال» [5] ، « ایجازالمقال» [6] ، «جامع الاقوال» [7] ، «خاتمه الوسائل» [8] ، «تلخیص المقال» [9] ، «ریاض العلماء» [10] ، «لؤلؤه البحرین» [11] ، «توضیح المقال» [12] ، «منتهی المقال» [13] ، « روضات الجنات» [14] ، «اتقان المقال» [15] ، «تنقیح المقال» [16] ، و «وفیات الاعلام» [17] آمده است .

در همه این کتاب ها از وی ، به عنوان یک راوی کاملا مورد اطمینان یعنی «ثقه» یاد شده و بسیاری از آنها وی را شهید خوانده اند . مورد اطمینان بودنش در نقل حدیث مانند شهید بودنش مورد اتفاق علمای رجال است . این هم که در آن سال به حج رفته بر خلاف دستور امام(ع) نبوده چنانکه علامه قهپائی در حاشیه رجالش گوشزد کرده است .

به گمانم «علان» لقب خانوادگیش باشد و خانواده شریف و بلند آوازه اش را بدین شهرت می خوانده اند . زیرا می بینیم رجال نویسان بزرگ در شرح حال محمد بن ابراهیم رازی کلینی همین کلمه را آورده اند و به نظر می رسد که وی پدر شخصیت مورد بحث ما باشد ، همچنین در شرح حال احمد بن ابراهیم رازی کلینی ، و به نظر می آید برادرش باشد و این دو برادر به «علان» مشهور بوده اند و ظاهراً لقب خاص وی نیست ، بلکه شهرت رجال خانواده و بستگان وی است .

[1] از بزرگترین «رجال» نویسان و استادشان ، متولد 372 هـ و متوفای 450 هـ .

[2] تالیف علامه حلی (726- 648 هـ) که در جوار امیرالمؤمنین (ع) در نجف مدفون است و مزارش معروف .

[3] تالیف محقق گرانمایه امیر مصطفی تفرشی متوفای 1021 هـ .

[4] تالیف استاد علم کلام سید میرزا محمد استر آبادی متوفای سال 1028 هـ در مکه معظمه و این کتاب «رجال» متوسط وی است .

[5] کتاب «رجال» بزرگ استر آبادی .

[6] تالیف شیخ فرج الله حویزی جزائری معاصر شیخ حر عاملی .

[7] تالیف حجت الاسلام سید یوسف بن محمد بن محمد بن زین الدین حسینی عاملی از علمای قرن دهم .

[8] تالیف حدیثدان بزرگ ابوجعفر محمد بن الحسن بن علی مشعری ، متوفای 1104 هـ که در جوار امام علی بن موسی الرضا(ع) مدفون است .

[9] تالیف حاج محمد بن علی اردبیلی .

[10] تالیف محقق توانا میرزا عبدالله تبریزی اصفهانی مشهور به افندی از شاگردان برجسته علامه مجلسی .

[11] تالیف فقیه علامه شیخ یوسف بحرانی مولف «حدائق» که در 1186 هـ وفات یافت و در رواق حرم حضرت سیدالشهدا دفن شد .

[12] تالیف حجت الاسلام ملا علی کنی رازی (1306 – 1220 هـ ) که در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی در ری مدفون است .

[13] تالیف شیخ ابوعلی محمد بن اسماعیل طبری حائری بزرگترین محقق خاندان شیخ الرئیس ابوعلی سینا ، متولد 1159 هـ در کربلا و متوفای 1215 هـ در همانجا ، از شاگردان مدرس و مبلغ نامی بهبهانی و مؤلف «ریاض العلما» .

[14] تألیف دانشمند شهیر میرزا محمد باقر موسوی خونساری (1313-1226 هـ ) که در تحت فولاد اصفهان مدفون است .

[15] تالیف آیت الله حاج شیخ محمد طه تبریزی نجفی (1313 – 1241 هـ )

[16] تالیف دانشمند عالیقدر حاج شیخ عبدالله پسر آیت الله مامقانی (1351-1287 هـ).

[17] علامه معاصر شیخ محمد محسن معروف به حاج آقا بزرگ تهرانی .