کسانی که در مسائل دینی و معارف اسلامی تخصص ندارند نمی توانند از کتاب و سنت برداشت درست بکنند . باید رجوع کنند به کسانی که ائمه(ع) آنها را معرفی کرده اند و آنها که بعد از ائمه بهترین خلق معرفی شده اند ، مطابق حدیث ، علمایی هستند که اهل تقوا باشند . اگر کسی بخواهد راه معنویت و سلوک را طی کند باید سراغ آنهایی که ائمه(ع) معرفی کرده اند برود . ما باید نسبت به وظیفه خود از همان راهی که خدا و اولیای خدا مقرر فرموده اند شناخت پیدا کنیم . اگر از طریق ائمه وارد شویم از خود آنها می شویم . حدیث دارد: « لا تأخذ الا عنا ، تکن منا » ، وسائل الشیعه ج 27/30 ، تحف العقول /171. سراغ کس دیگری نروید ، معارف دینی را از ما بگیرید تا به نتیجه برسید . وقتی معارف را از ما گرفتید از خودمان می شوید .

درسهای اخلاق جلسه 62

نیروهای ادراکی انسان در این حد نیست که بتواند گلیم خودش را از آب در بیاورد . این فکر خامی است که بعضی از فلاسفه کرده اند و به خیال خودشان گفته اند که مثلاً با ورود به علم و حکمت خودمان می توانیم خودمان را اصلاح کنیم ،‌می توانیم به همان علم و حکمت و درک و فهمی که داریم به مقام شامخ انسانیت و به کمال نهایی انسان برسیم . معلوم شده که اینها صد در صد در اشتباهند . حتی خودشان هم فهمیده اند و از طریق خواب گفته اند که ما از اول تا آخر در اشتباه بوده ایم . خیال می کردیم بدون رجوع به سنت و اهل بیت می توانیم خود را اصلاح کنیم ، ولی در اشتباه بودیم .

درسهای اخلاق جلسه 63

درسهای اخلاق جلسه 5

عالم باید بداند که عملش را از کجا برداشت می کند . باید مواظب باشد که حرف های دیگران فریبش ندهد ، مغرور نشود ، نرود از شرق و غرب اخذ مبنا بکند و بعد بیاید آیات و روایات را با آن مبانی تفسیر کند . این خودش یک مطلبی است که اهل فضل متوجه آن هستند . گاهی انسان می رود مطلبی را از کتب بیگانگان مطالعه می کند و به حرف آنها اعتقاد پیدا می کند و بعد می آید کتاب و سنت را مطالعه می کند . یعنی مبنا را از کتاب و سنت برداشت نمی کند ، بلکه بر عکس ، کتاب و سنت را طوری کش و قوس می دهد که مطابق آن مبنای اخذ شده از کتب بیگانگان شود . باید به این چنین شخصی گفت : « این ره که تو می روی به ترکستان است»

درسهای اخلاق جلسه 63

  توبه عمومی است یعنی اختصاص به شخص خاص یا گروه خاص ندارد ...

حتی تالی تلو معصوم و خاصان آنها نیز توبه دارند .

توبه عمومی است، یعنی اختصاص به شخص خاصّ یا گروه خاصّی ندارد. لذا در این دو آیه لفظ « تُوبُوا» به صورت جمع آمده است: «يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحا».[2] و «وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَميعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون‏»[3]؛ «و همگى به سوى خدا بازگرديد اى مؤمنان، تا رستگار شويد»

که در این آیه‌ی دوم کلمه « جمیعاً» هم آمده است. هر کس در هر حالتی که باشد ولو شخص بسیار خوبی هم باشد و برنامه‌هایش همه برنامه‌های صحیحی باشد، در جای خودش و در مرتبه‌ی خودش توبه دارد. کسی که عادل تمام عیار باشد، واجباتش را به جا آورد و محرّمات را ترک کند و هیچ خلافی هم انجام ندهد او هم در مرتبه‌ی خودش خلاف دارد؛ مثلاً انجام مستحبّات مهمّ و مؤکّد نزد یک عالم یا یک امام جماعت یا یک مرجع تقلید و مجتهد اهمیّت دارد و انتظاری که از این اشخاص هست غیر از عامه‌ی مردم است.

حتی عامّه‌ی مردم هم همین طور، آن‌ها هم در هر درجه باشند در درجه‌ی خودشان باید وضع موجودشان عوض شود، یعنی غیر از انبیا و معصومین هر کس دیگری توبه دارد.

حتی تالی تلو معصوم و خاصّان آن‌ها نیز توبه دارند و باید از آن لحظاتی که انتقال به غیر الله داشته‌اند و از آن اوقاتی که با محبوب خودشان فاصله داشته‌اند و توجه به خدا ننموده‌اند توبه کنند. انسان باید در تمام اوقات توجّهش به خدا باشد و مادّیات را وسیله به حساب آورد و هیچ عنایت خاصّی به دنیا و ما فِی الدُّنیا نداشته باشد. اگر در یک جا توجّه خاصّ و استقلالی به دنیا و مافیها پیدا کند، همین نسبت به مرتبه‌ای که در آن هست ولو مرتبه‌ی عالی هم باشد خلاف است، و کسی که ولیّ خداست نباید این طور باشد.

بنابراین وضع موجود را باید عوض کند و نسبت به وضعیت خودش تجدید نظر نماید و در مقام بر بیاید که جبران کند و همه‌ی آن برنامه‌هایی را که در توبه هست انجام دهد، یعنی توجّه کند به این که این اعمال درست نبوده و خلاف مسیر تکاملی او بوده و بعد هم پشیمانی و ندامت و سپس عزم و تصمیم به این که در آینده این گونه عمل نکند.

خلاصه‌ی مطلب این که در هر شرایطی برای انسان معصیت وجود دارد. گاهی معصیت همین گناهان معمولی است و گاهی هم گناهانی است که برای هر کس در درجه و مرتبه‌ی خودش؛ که شاید برای افراد معمولی گناه به حساب نیاید؛ گناه محسوب می‌شود: « حَسَناتُ الابرارِ سَیِّئاتُ الْمُقَرَّبِینَ»[4]. اگر یکی از این نمازهایی را که ما می‌خوانیم معصومین و یا حتی یکی از اولیای خدا و آن‌هایی که جا افتاده‌ی در تقوا هستند بخوانند تا آخر عمرشان از خواندن چنین نمازی گریه می‌کنند، ولی ما به اصطلاح باد هم می‌کنیم که بله! نماز خوانده‌ایم و خودمان را طلبکار هم می‌دانیم.

استغفار خودش یک عامل مستقلّی است. همه احتیاج به استغفار دارند. هر کس باید در مرتبه و محدوده‌ی خودش استغفار کند: « إِنَّ رَسُولَ اللهِ (صلي‌الله‌عليه‌وآله) کَانَ یَتُوبُ إِلَی اللهِ عَزَّ وَجَلَّ فِی کُلِّ یَومِ وَ سَبعِینَ مَرَّةً مِنْ غَیْرِ ذَنْبٍ»[5]؛ رسول خدا(صلي‌الله‌عليه‌وآله) در شبانه روز صد مرتبه « اَسْتَغْفِرُ اللهَ» می‌گفتند، بدون این که هیچ گناهی داشته باشند. آن‌ها البته در حدّ خودشان اگر آنی غفلت بکنند و توجّه‌شان در نماز برای یک لحظه ضعیف‌تر بشود پیش خودشان از هزاران گناه کبیره‌ای که ما بکنیم مهمّ‌تر می‌دانند. حتی افراد مادون؛ یعنی اولیای خدایی که مادون معصوم هستند؛ ممکن است به خاطر یک آن غفلت، یک عمر ناراحت شوند. ناراحت از این که چرا یک لحظه توجّه آن‌ها سلب شده است.